{"id":1078,"date":"2025-05-09T21:57:36","date_gmt":"2025-05-09T19:57:36","guid":{"rendered":"https:\/\/zakrademos.com\/agency-03\/?page_id=11"},"modified":"2025-09-24T10:21:23","modified_gmt":"2025-09-24T08:21:23","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/historia\/","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"\n

Okolice Aleksandrowa na tzw. Mapie Kwatermistrzostwa czyli Topograficznej Karcie Kr\u00f3lestwa Polskiego, wydanej w Petersburgu w 1843 r. (reprint z 1978) \/Zbiory kartograficzne Biblioteki Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, sygn. K 6025, arkusz: Kol. II sek. IV\/  <\/sup><\/p>\n\n\n\n

Krzywiec – Wie\u015b na skraju miasta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

200 lat to du\u017co dla cz\u0142owieka, ale bardzo ma\u0142o dla historii osady le\u017c\u0105cej na skraju wielkiego miasta. Krzywiec istnieje od 1825 roku i powsta\u0142 jako wie\u015b wydzielona z d\u00f3br Miko\u0142aja Krzywca-Oko\u0142owicza. Od jego herbu pochodzi nazwa. Tereny by\u0142o nieprzychylne rolnictwu, bo dolina rzeki Lubczyny mia\u0142a \u0142\u0105ki podmok\u0142e i bagienne. Ziemianin zaprosi\u0142 Niemc\u00f3w do osiedlenia si\u0119 na tym obszarze. W dziewi\u0119tnastym wieku mieli oni dobrze rozwini\u0119t\u0105 kultur\u0119 rolnicz\u0105, potrafili zmeliorowa\u0107 grunty i rozpocz\u0105\u0107 prace rolne. Pocz\u0105tkowo plony mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 jako zaplecze aprowizacyjne dla Konstantynowa, tak\u017ce Aleksandrowa \u0141\u00f3dzkiego oraz pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cej si\u0119 \u0141odzi.\u00a0

Niemcy zaproszeni do osiedlenia si\u0119 na Krzywcu, mieszkali tu w zgodzie z okolicznymi polskimi ch\u0142opami, a\u017c do 1945 roku. Po II wojnie \u015bwiatowej wszystko si\u0119 zmieni\u0142o, stali mieszka\u0144cy zostali wyeksmitowani ze swych dom\u00f3w przez w\u0142adze odradzaj\u0105cego si\u0119 po wojnie pa\u0144stwa. Domy, ca\u0142e gospodarstwa przej\u0119\u0142y odpowiednie urz\u0119dy, kt\u00f3re nast\u0119pnie przydziela\u0142y ziemi\u0119 nowym lokatorom. Byli to Polacy albo dotychczas mieszkaj\u0105cy gdzie\u015b w s\u0105siedztwie, albo repatrianci z teren\u00f3w wschodnich dawnej Rzeczpospolitej. Wszystko odbywa\u0142o si\u0119 wedle regu\u0142 nowego ustroju politycznego, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 w teorii r\u00f3wno\u015b\u0107 swoich obywateli, a w praktyce kreowa\u0142 nowe podzia\u0142y spo\u0142eczne. I tak ci, kt\u00f3rzy przej\u0119li du\u017ce gospodarstwo na Krzywcu, potem musieli je odda\u0107 na rzecz Sp\u00f3\u0142dzielni Rolniczej i \u017cy\u0107 z pi\u0119tnem ku\u0142aka, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z licznymi administracyjnymi szykanami. Ci ludzie po 1989 roku mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykupienia od pa\u0144stwa rodz\u0105cego si\u0119 nowego ustroju swoje dawne ziemie. To s\u0105 paradoksy dwudziestego wieku, kt\u00f3re pozostaj\u0105 niezrozumia\u0142e ju\u017c dla wi\u0119kszo\u015bci z nas.

Krzywiec jest wsi\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 na terenach okalaj\u0105cych \u0141\u00f3d\u017a. Od swoich pocz\u0105tk\u00f3w by\u0142 niemiecki, co wida\u0107 jeszcze w pobliskich lasach. W trakcie spacer\u00f3w mo\u017cemy si\u0119 natkn\u0105\u0107 na pozosta\u0142o\u015bci wiejskich cmentarzy i nagrobki z piaskowca z napisami czcionk\u0105 gotyck\u0105. Po II wojnie zmieniono w wyniku polityki pa\u0144stwa ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Ci ch\u0142opi, kt\u00f3rzy zbudowali wiejsk\u0105 szko\u0142\u0119 \u2013 dzi\u015b nasz Dom Ludowy \u2013 dbali o rzek\u0119, zasiewali, orali na tych polach musieli wyjecha\u0107. Z analizy dokument\u00f3w zgromadzonych w Archiwum Pa\u0144stwowym w \u0141odzi wynika, \u017ce sta\u0142o si\u0119 tak bez wyra\u017anego powodu. Nie zachowa\u0142y si\u0119 jakie\u015b wzmianki o zbrodniach na ludno\u015bci polskiej dokonanych na tych terenach w czasie po\u017cogi wojennej, w kt\u00f3rej uczestniczyliby mieszka\u0144cy Krzywca. Wiadomo, \u017ce niemieccy ch\u0142opi wykorzystali macewy z likwidowanych cmentarzy w latach czterdziestych z Lutomierska i Konstantynowa. Do dzi\u015b mo\u017cna znale\u017a\u0107 w ziemi pozosta\u0142o\u015bci. Taka przygoda te\u017c przytrafi\u0142a si\u0119 firmie, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a prace utwardzaj\u0105ce teren wok\u00f3\u0142 Domu Ludowego. Znalezione wtedy macewy znajduj\u0105 si\u0119 obecnie na terenie Cmentarza \u017bydowskiego przy ulicy Brackiej w \u0141odzi.\u00a0

W 1945 roku wie\u015b liczy\u0142a oko\u0142o trzydziestu dom\u00f3w, teraz numer\u00f3w jest ju\u017c ponad czterysta. Krzywiec si\u0119 rozr\u00f3s\u0142, zmieni\u0142 sw\u00f3j charakter. Kiedy\u015b du\u017co by\u0142o kr\u00f3w, kur, \u015bwi\u0144 dzi\u015b chocia\u017c jeszcze na jednej \u0142\u0105ce mo\u017cna spotka\u0107 pas\u0105ce si\u0119 byd\u0142o, to zdecydowanie wi\u0119cej jest domowych kot\u00f3w, rasowych ps\u00f3w. Wie\u015b sta\u0142a si\u0119 sypialni\u0105 dla tych, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w \u0141odzi, Konstantynowie, Aleksandrowie, a tak\u017ce w Warszawie. Dzi\u0119ki drodze S14 wszelkie odleg\u0142o\u015bci od wa\u017cnych centr\u00f3w gospodarczych kraju uleg\u0142y skr\u00f3ceniu. Zmieni\u0142a si\u0119 przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 nas. Po\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Krzywca powoli te\u017c zatar\u0142y si\u0119 te\u017c antagonizmy, kt\u00f3re by\u0142y widoczne w drugiej po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku pomi\u0119dzy ludno\u015bci\u0105 rdzennie pochodz\u0105c\u0105 z obszaru \u015brodkowej Polski, a nap\u0142ywowymi mieszka\u0144cami ze Wschodu. To trudny element historii, bo ci kt\u00f3rzy musieli porzuci\u0107 swoje maj\u0105tki, niejednokrotnie dwory, drobne przedsi\u0119biorstwa by zamieni\u0107 pewnego typu maj\u0119tny dobrostan, na \u017cycie w wiejskiej chacie i upraw\u0119 roli pocz\u0105tkowo nie zostali dobrze przyj\u0119ci, przez tych kt\u00f3rzy znali te ziemie. Natomiast dwudziestym pierwszym wieku obserwujemy inne podzia\u0142y, pomi\u0119dzy osadnikami mieszkaj\u0105cymi tu od 1945, ich potomkami, a now\u0105 ludno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra dynamicznie buduje domy. Mamy teraz tak zwanych Tutejszych i Dzia\u0142kowicz\u00f3w. Przez ostatnich dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat wszyscy \u017cyli osobno, ka\u017cdy w swoim \u015bwiecie. Od pi\u0119tnastu lat trwa proces renowacji Domu Ludowego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 miejscem integracji mieszka\u0144c\u00f3w poprzez reaktywacj\u0119 K\u00f3\u0142ka Rolniczego oraz dynamiczny rozw\u00f3j Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich. Organizacje teoretycznie rdzennie wiejskie s\u0142u\u017c\u0105 jako platforma dla wsp\u00f3lnotowego dzia\u0142ania na rzecz lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.\u00a0

Obchody 200 lecia maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zbudowaniu to\u017csamo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Krzywca. Mieszkamy obok siebie, poznajmy histori\u0119 ziemi, kt\u00f3r\u0105 zasiedlamy. Pozostawmy po sobie \u015blad dla tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 tu mieszka\u0107 po nas. Przez dwa stulecia wie\u015b zmieni\u0142a si\u0119 co najmniej dwukrotnie. Z nieu\u017cytk\u00f3w rolnych sta\u0142a si\u0119 miejscowo\u015bci\u0105 z rosn\u0105cymi k\u0142osami zb\u00f3\u017c, by\u0142a niemiecka, sta\u0142a si\u0119 poniemiecka. By\u0142a rolnicza, z aktywn\u0105 Sp\u00f3\u0142dzielni\u0105 Rolnicz\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 z pobliskim PGR Rszew, a sta\u0142a si\u0119 willowym zapleczem bli\u017cszych i dalszych miast.

Co b\u0119dzie dalej ? Czy za nast\u0119pnych 200 lat nasz obecny Dom Ludowy b\u0119dzie sta\u0142 przy centralnym placu \u0141odzi ? Konstantynowa ? Aleksandrowa ? A mo\u017ce wr\u0119cz Warszawy ? Tego nie wiemy. Ale z pewno\u015bci\u0105, gdy przy przebudowie tych teren\u00f3w kto\u015b natknie si\u0119 na kapsu\u0142\u0119 czasu, kt\u00f3r\u0105 pozostawimy po sobie we wrze\u015bniu 2025 roku i ods\u0142oni Pomnik Krzywczan, to pozna nas i chwil\u0119 si\u0119 zastanowi nad przesz\u0142o\u015bci\u0105 Krzywca. A my b\u0119dziemy imiennymi bohaterami, \u017cyj\u0105cymi na tych terenach, co mo\u017ce by\u0107 wa\u017cne dla naszych praprawnuk\u00f3w \u2026.

Dla uczczenia jubileuszu dzi\u0119ki Funduszom So\u0142eckim i we wsp\u00f3\u0142pracy gminy Aleksandr\u00f3w \u0141\u00f3dzki z Uniwersytetem \u0141\u00f3dzkim opublikowali\u015bmy ksi\u0105\u017ck\u0119:\u00a0Krzywiec. Wie\u015b na skraju miasta<\/em>, wydan\u0105 przez Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Napisali\u015bmy j\u0105 my! Mieszka\u0144cy! Jest o nas i dla nas! Opowiada o rodzinnych historiach, kt\u00f3re s\u0105 czasem bardzo zabawne, ale te\u017c bywaj\u0105 trudne. Powsta\u0142 niezwyk\u0142y portret Krzywca, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 ma\u0142\u0105 wsi\u0105, ale jego historia odbija niczym w soczewce szk\u0142a powi\u0119kszaj\u0105cego dzieje teren\u00f3w dzisiejszej centralnej Polski. Publikacja b\u0119dzie dost\u0119pna za darmo w ilo\u015bci 1 egzemplarza na dom, a w formie elektronicznej mo\u017cna pobra\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 za pomoc\u0105 linku:<\/p>\n\n\n\n

Krzywiec. Wie\u015b na skraju miasta<\/a>Pobierz<\/a><\/div>\n\n\n\n

Z wyrazami szacunku,
Komitet Organizacyjny Obchod\u00f3w 200-lecia Krzywca<\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okolice Aleksandrowa na tzw. Mapie Kwatermistrzostwa czyli Topograficznej Karcie Kr\u00f3lestwa Polskiego, wydanej w Petersburgu w 1843 r. (reprint z 1978) \/Zbiory kartograficzne Biblioteki Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, sygn. K 6025, arkusz: Kol. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2030,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"zakra_page_container_layout":"customizer","zakra_page_sidebar_layout":"customizer","zakra_remove_content_margin":false,"zakra_sidebar":"customizer","zakra_transparent_header":"customizer","zakra_logo":0,"zakra_main_header_style":"default","zakra_menu_item_color":"","zakra_menu_item_hover_color":"","zakra_menu_item_active_color":"","zakra_menu_active_style":"","zakra_page_header":true,"footnotes":""},"class_list":["post-1078","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1078"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3123,"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1078\/revisions\/3123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krzywiec200lat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}