“Stawki. Wieś na skraju Krzywca.” – część I.
Zapewne niejednemu z nas obiła się o uszy nazwa Stawki. Można na nią wielokrotnie natrafić czytając chociażby książkę “Krzywiec. Wieś na skraju miasta”. Niewykluczone, że zastanawialiśmy się, czym one właściwie są? Odpowiedź na to pytanie jest niezwykle ciekawa. Zatem przyjrzyjmy się im bliżej, tym bardziej, że ich historia jest ściśle związana z naszym Krzywcem.
Gdyby zapytać najstarszych mieszkańców naszej wsi, co to są Stawki, to najprawdopodobniej usłyszymy odpowiedź w rodzaju: ‘Stawki są tam, w lesie’. Odpowiedź ta byłaby poprawna, ale niepełna, gdyż temat Stawek jest szerszy.
Stawki, wieś pomiędzy Krzywcem, a Babiczkami.
Aby dłużej nie trzymać w zaciekawieniu czym są Stawki, najkrócej mówiąc, Stawki były założona gdzieś w połowie XIX wieku samodzielną wsią i znajdowały się między Krzywcem, a Babiczkami (wtedy noszącymi nazwę Babice Małe). I tu ktoś może się zastanawiać, jak między Krzywcem, a Babiczkami, skoro te miejscowości stykają się ze sobą? Dziś rzeczywiście tak jest, ale kiedyś wyglądało to zgoła inaczej.
„Tutaj trzeba podkreślić, że Stawki przed wojną i jeszcze po niej były całkowicie osobną wsią, nie stanowiły części Krzywca, jak to jest obecnie. Nawet w dowodzie osobistym jako miejsce urodzenia widnieją Stawki”.
wspomina Pan Mieczysław Okupski w książce “Krzywiec. Wieś na skraju miasta”.
Pierwotnie Krzywiec kończył się nie w okolicy dzisiejszego zakładu kamieniarskiego (u zbiegu ulic Okołowicza, Olchowej i Limbowej), lecz w okolicy sklepu spożywczego (u zbiegu ulic Okołowicza, Granicznej i Życzliwej).
W tym miejscu kończyła się wytyczona w pierwszej połowie XIX wieku dzisiejsza ul. Okołowicza. Dlaczego wytyczono ją tylko do tego miejsca, a nie dalej? Tego dowiemy się z jednego z kolejnych artykułów.
Pierwotna zachodnia granica Krzywca, oraz kończąca się przy Granicznej i Życzliwej ul. Okołowicza.
Kwatermistrzowska Mapa 1839 – 1843.
Stawki istniały jako samodzielna wieś jakieś 100 lat i w szczytowym momencie miały aż dziesięć numerów. Władze postanowiły zlikwidować tę miejscowość na przełomie lat 50 i 60 XX wieku. Od tego momentu ich teren wszedł w granice Krzywca i w taki sposób Krzywiec zwiększył swoją powierzchnię, a co za tym idzie zaczął sąsiadować z Babiczkami.
Co ciekawe, nawet Wikipedia w skrócie opisuje zmieniający się status Stawek – Wikipedia.
Co się zatem stało, że dziś Stawki już nie funkcjonują jako osobna wieś? Odpowiedź na to pytanie jest dość przyziemna, dosłownie przyziemna, ale o tym w następnym artykule.
Żeby lepiej rozumieć, o czym dokładnie będziemy mówić, sięgnijmy do ostatniej mapy ukazującej Stawki jako samodzielną wieś. Dzięki temu będziemy mieli punkt odniesienia.
Mapa Stawek i Krzywca na mapie Reichsamt für Landesaufnahme z 1940 r.
W następnym artykule odwiedziny każde z dziesięciu gospodarstw jakie tam było, poznamy ich mieszkańców i obejrzymy stare fotografie. Dowiemy się, dlaczego postanowiono zlikwidować wioskę i odnajdziemy drugi na Krzywcu-Stawkach ewangelicki cmentarz.
autor – Adam Pstrokoński
Dziękujemy autorowi za trud włożony w przygotowanie artykułów przybliżających historię wsi Krzywiec.
Komitet Organizacyjny Obchodów 200-lecia Krzywca