“Gdy strumyk płynie z wolna”, czyli “kilka” słów o naszej Lubczynie – część I.

Pisząc o Krzywcu, nie sposób nie wspomnieć o tej, co płynie i cieszy nasz wzrok – Lubczynie.
To właśnie jej została dedykowana wydana w 2023 roku książka pod tytułem “Rzeki, których nie ma” autorstwa Macieja Roberta. Jak powiedział, chadza nad nią codziennie. Tak, łodzianin z krwi i kości docenił naszą rzeczkę.  A jak jest z nami krzywczanami ? Miejmy nadzieję, że nie sprawdza się na nas przysłowie “cudze chwalicie, swego nie znacie”.

_{Fotografia przedstawiająca okładkę książki “Rzeki, których nie ma” oraz dedykację autora}

Na wstępie należy wspomnieć, że nasza rzeka zgodnie z oficjalną hydrologiczną klasyfikacją od jakiegoś czasu nie jest już rzeką, lecz strugą. Oczywiście na jej określenie w potocznej mowie używamy i zapewne nadal będziemy używać słowa “rzeka”.

Zacznijmy od “początku”.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu miała swoje źródło, czyli miejsce skąd woda wypływała z ziemi. Był to staw znajdujący się wtedy w podłódzkiej wsi Grabieniec, u zbiegu dzisiejszych ulic Cieplarnianej i Kotarbińskiego. Przedwojenne pokolenie jeszcze pamięta, że wspomniany staw był na tyle okazały, że można było po nim pływać łódką.

_{Mapa przedstawiająca lokalizację nieistniejącego stawu na Grabieńcu}

Niestety budowa łódzkiego osiedla Teofilów nieodwracalnie zmieniła stan rzeczy. Staw zaczął wysychać, później został zasypany, a obecnie w jego miejscu znajduje się wzniesienie oraz park Trzy Wyspy. Początek Lubczyny cofnął się na zachód, w okolice dzisiejszej ul. Szczecińskiej. Obecnie jest to po prostu rów, w którym tylko od czasu do czasu na jego dnie pojawia się woda. Dzięki budowie ronda przy zjeździe z ul. Szczecińskiej na łącznik z trasą S14 koryto Lubczyny zostało bardziej wyeksponowane i można je bez problemu dostrzec.

_{Fotografia przedstawiająca lokalizację Lubczyny przy rondzie – zjazd z ul.Szczecińskiej na łącznik z S14}

Przed budową koryto pierwotnie znajdowało się centralnie w miejscu dzisiejszego ronda, ale podczas prac budowlanych, zostało przesunięte o kilkanaście metrów w stronę ul. Rąbieńskiej. Dalej ciągnie się niemal równolegle do wspomnianego łącznika przez co lokalnie unosząca się z niego mgła otula go. Choć jest zaliczana do łódzkich cieków, to jej koryto leży w granicach miasta zaledwie 300 metrów, a reszta w postaci około 17 km już w innych gminach. Lubczyna to jedna z dwóch łódzkich rzeczek (obok Gadki), które nigdy nie zostały włączone do systemów miejskiej kanalizacji burzowej i sanitarnej.
Dziś Lubczyna jest zasilana wodami z niezliczonych pól oraz wodami z Rezerwatu “Torfowisko Rąbień” znajdującego się pod Aleksandrowem Łódzkim. Wędrują one rowem, biegnącym wzdłuż ul. Wysiedlonych w Rąbieniu AB, następnie wpadają do malowniczego przydrożnego stawu w Rąbieniu przy starej pętli autobusowej, następnie trafiają do Lubczyny. Gdyby nie pas niezbyt dawno powstałych wydm śródlądowych we wspomnianym rezerwacie, wody z niego trafiały by nie do Lubczyny, lecz do rzeki Bełdówki.

_{Mapa przedstawiająca lokalizację opisanego rowu}

Etymologia nazwy tego cieku nie jest całkiem jasna. Pochodzi najprawdopodobniej od imienia Lubka, a to z kolei od słowa lubo oznaczającego „miło”, „przyjemnie”. Źródła hydronimiczne wskazują równocześnie na, potwierdzoną trzykrotnie w księgach łęczyckich, nazwę miejscową rzeki – Lubcza” (Paweł Jokiel, Adam Bartnik – Ner, Monografia hydrologiczna niekochanej rzeki 2020).

_{Mapa z roku 1793 przedstawiająca lokalizację Lubczyny}

Lubczyna opuszcza teren Łodzi i płynie przez Antoniew, Rąbień, Niesięcin i Krzywiec, a w Krzywcu… To już opowieść na następny artykuł. 

W najbliższym czasie ukażą się kolejne ciekawostki o naszej Lubczynie, o niegdyś żyjących w niej rybach i o chemii która je wybiła, piżmakach, małych powodziach, młynach, meandrach i starorzeczach.
 
autor – Adam Pstrokoński

---

Dziękujemy autorowi za gotowość dzielenia się historiami o naszej wsi i gorąco zachęcamy do pozostawienia  komentarzy.
Dzieląc się własnymi historiami i uzupełniając fakty, stajemy się współtwórcami żywej opowieści o Krzywcu. To właśnie dzięki Wam nasze wspomnienia, doświadczenia i lokalna tożsamość nie przepadną – razem możemy sprawić, że pamięć o naszej wsi będzie trwała i pełna życia
Komitet Organizacyjny Obchodów 200-lecia Krzywca